De geschiedenis van het canyoningen
donderdag, 30 oktober 2008 18:48
Het begin van canyoningen is moeilijk vast te stellen als we echter teruggaan in de geschiedenis zijn er een aantal ontwikkelingen die in ieder geval aan de basis van canyoning gestaan hebben.
De Fransman Édouard-Alfred Martel (1859 – 1938) wordt algemeen gezien als de grondlegger van de moderne speleologie (grotonderzoek). Hij was het die als eerste pogingen ondernam om onbekende waterstromen en duistere spelonken met behulp van touwen, ladders en boten te onderzoeken. Mogelijk moeten we Martel ook zien als de grondlegger van canyoning? Hij maakte in 1905 als eerste een tocht over de bodem van de Grand Canyon du Verdon.
Édouard-Alfred Martel (1859 – 1938)
De ontwikkeling van canyoning in Europa is in de laatste twintig jaar vooral te danken aan speleologen die naast het verkennen van grotten ook bovengronds interesse kregen in de waterloop van diverse beken en riviertjes. Speleologen waren al vertrouwd met water en zijn in de afgelopen decennia overgestapt van ouderwetse ladders naar (statische) bergsportkoorden. Reeds gewend aan het afdalen en bestijgen van koorden was het een kleine stap om met behulp van de abseilacht die de bergbeklimmers gebruikten, deze te introduceren en te gebruiken als je een afdaaltocht ondernam in een bovengronds beekje in plaats van een ondergrondse waterstroom. Met behulp van de touwtechnieken en uitrustingstukken zoals pvc overall en neopreen pakken uit de speleologie werd de waterloop van diverse beekjes gevolgd. Een stukje van deze geschiedenis is nog altijd terug te zien in de vele canyoning topoguides die zijn gemaakt door canyoning minende speleologen/verenigingen. Op veel foto’s is nog te zien dat er pvc overalls gebruikt worden of dat er een lamp op de helm gemonteerd is. De verwevendheid tussen speleologie en canyoning is ook logisch als je bedenkt dat de gebieden waar veel canyons voorkomen ook de gebieden zijn waar speleologen zeer actief zijn. Bijvoorbeeld: Doubs/Jura, Vercors, Chartreuse, Alpes Maritime en natuurlijk de Pyrenëen.
De laatste vijftien jaar werd canyoning als aparte activiteit onafhankelijk van speleologie steeds populairder. Steeds meer individuele sporters legden zich toe op deze nieuwe tak aan de bergsportboom. In Frankrijk ontstond zo een aparte stroming binnen de speleologie wat uiteindelijk uitmonde in een eigen canyon (opleiding)school. Het is belangrijk dat canyoning zich nu onafhankelijk van de speleologie verder ontwikkeld. Hoewel er heel veel overeenkomsten zijn, zijn er ook grote verschillen, vooral voor de ontwikkelingen van touwtechniek, risico’s van crue (hoog water), kennisnivo ten aanzien van metereologie en hydrologie liggen de eisen voor canyoneurs anders dan voor speleologen.
Canyoning in Nederland
De eerste Nederlanders die zich regelmatig in een canyon waagden waren, hoe kan het ook anders gezien de canyoning geschiedenis, speleologen. Deze speleologen waren lid van Speleo Nederland. Vanaf 1995 wordt er in de Pierk (verenigingsmagazine van Speleo Nederland) regelmatig over canyontochten gepubliceerd. In Limburg waren een aantal personen actief (Theunissen e.a.) en in regio Kennemerland (Damen, Lokhorst, Måhr e.a.) Midden jaren negentig was Peter Jansen de eerste? Nederlander die in Frankrijk zijn initiator brevet behaalde.
We pogen hierbij een stukje geschiedenis te beschrijven waarbij we enkele personen en groepen met naam en toenaam hebben genoemd. Deze opsomming is selectief en geeft mogelijk een vertekend beeld van de werkelijkheid, indien een persoon of groep meent dat zijn/haar rol in de geschiedenis van canyoningen in Nederland onderbelicht is ontvangen wij graag aanvullende informatie op info@canyonteam.nl
